آغاز پایش وضعیت زیستگاه‌های آبی و ارزیابی مخاطرات احتمالی گونه‌های مهاجم بیگانه

آغاز پایش وضعیت زیستگاه‌های آبی و ارزیابی مخاطرات احتمالی گونه‌های مهاجم بیگانه

دفتر حفاظت و مدیریت حیات وحش سازمان حفاظت محیط زیست به منظورحصول به اهداف Aichi9 کنوانسیون تنوع زیستی، با هدف شناسایی و اولویت بندی گونه‌های بیگانه مهاجم و مسیرهای ورود آنها، كنترل و ریشه كن كردن گونه‌های اولویت دار و مدیریت مسیرها به منظور جلوگیری از معرفی و پيوند خوردن گونه هاي مهاجم و استقرار آنها در زیستگاه های طبیعی، در نخستین برنامه عملیات اجرایی به بررسی زیستگاه‌های آبی حساس و ارزیابی ریسك حضور گونه‌های خزندگان آبزی مهاجم اقدام کرد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی سازمان حفاظت محیط زیست به نقل از معاونت محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان، با وجود این که چندین قرن از حضور گونه‌های مهاجم در بسیاری از مناطق میگذرد، اما نرخ حضور گونه‌های مهاجم بیگانه همچنان در حال افزایش است. از طرفی دیگر با توجه به تغییرات جهانی همچون گرمایش جهانی، ارزیابی اثر حضور این گونه‌ها در مناطق معرفی بالاخص زیستگاه‌های آبی تبدیل به یک اولویت مدیریتی برای حفاظت از تنوع زیستی شده است.

گونه‌های مهاجم بیگانه(Invasive species) بر اساس تعریف اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی، به آن دسته از گونه‌هایی گفته میشود که سبب بروز پیامدهای منفی در بخشهای اقتصادی، محیط زیستی، ایمنی و سلامت جامعه می‌شوند(IUCN2020). مطابق با تعریف کنوانسیون تنوع زیستی نیز گونه‌های بیگانه مهاجم، گونه‌های هستند که با معرفی و یا انتشار آنها به خارج از زیستگاه‌های طبیعی تهدیدی برای تنوع زیستی قلمداد می‌شوند. 

در راستای ارزیابی اثرات حضور گونه های مهاجم بیگانه گروه خزندگان و دوزیستان دفتر حفاظت و مدیریت حیات وحش اقدام به بررسی و شناسایی مکانهای حضور گونه لاک پشت گوش قرمز در رودخانه ها و منابع آبی استان تهران کرد.

محمد رضا محمدی کارشناس خزندگان و دوزیستان گفت: سالانه چندین هزار قطعه لاک‌پشت گوش قرمز به همراه محموله ماهیان زینتی به کشور قاچاق شده و به عنوان حیوان خانگی اغلب در میان آکواریوم داران به فروش می رسد و خریداران پس از مدت کوتاهی که از نگهداری این لاک‌پشت‌ها خسته می‌شوند آن را در طبیعت رها می‌کنند و فاجعه از اینجا آغاز می‌شود.
به گفته این کارشناس لاک‌پشت گوش قرمز از گونه‌های مهاجم بیگانه معرفی شده از سوی گروه تخصصی گونه های مهاجم اتحادیه جهانی حفاظت (ISSG) است که بیش از بیست سال است ورود آن به کشورها ممنوع اعلام شده است.
محمدی با اشاره به مشاهده این گونه در طی بازدیدهای میدانی صورت گرفته در زیستگاه های آبی شهرهای شمالی کشور از جمله مازندران، گیلان و همچنین در رودخانه ها و منابع آبی استان‌های مرکزی، اصفهان، تهران و طالقان از سرعت رو به افزایش گسترش تهاجم لاک پشت گوش قرمز ابراز نگرانی کرد.
گونه لاک‌پشت گوش قرمز بومی دره می سی سی پی در شرق و مرکز امریکاست که در بیش از 20 کشور دنیا پراکنده شده است. این گونه در دو سالگی بالغ می شود و هر سال می تواند تا سه مرتبه جفتگیری کرده و هر بار در حدود 20 تخم بگذارد این سرعت بالای تکثیر قدرت تهاجمی آن را بیش از پیش نمایان می سازد. لاک‌پشت گوش قرمز در رقابت با دو گونه بومی ایران لاک پشت برکه‌ای خزری و اروپایی در اشغال زیستگاه ها و منابع تغذیه ای بر آنها غلبه نموده و موجبات ترد و انزوا آنها در شرایط حاد موجب حذف آنها از طبیعت می‌شود.
این کارشناس حیات وحش بیان داشت:  ایجاد سیستم شناسایی نقاط حضور گونه‌های بیگانه راه‌حلی ملموس و قابل دستیابی برای ارائه اطلاعات مورد نیاز برای کاهش سرعت تهاجم‌های جدید و کاهش تأثیرات مهاجمان ارائه می‌دهد. با اجرای برنامه های پیشگیری، تشخیص زودهنگام و ریشه کنی سریع می توان از سرعت گسترش حضور گونه های مهاجم بیگانه در طبیعت کاست. از این رو نیازمند تدوین برنامه ملی ارزیابی، كنترل و كاهش مخاطرات گونه های مهاجم بیگانه در همكاری دفاتر تخصصی معاونت محیط زیست طبیعی و مراکز دانشگاهی و پژوهشی  و تدوین دستورالعملها و مقررات مربوطه در این مورد هستیم.

وی همچنین افزود: دفتر حفاظت و مدیریت حیات وحش قصد دارد تا با ایجاد یک استاندارد برای نظارت سیستماتیک گونه‌های مهاجم بیگانه و ردیابی تهاجمات بیولوژیکی در هماهنگ‌سازی سیستم های مشاهده، نظارت و کنترل در جلوگیری از آلوده شدن زیستگاه‌ها به حضور این گونه ها و حذف گونه‌های مهاجم آسیب رسان اقدام نماید. امید می‌رود با استقرار و اجرای این برنامه شاهد کاهش سرعت گسترش گونه های مهاجمی چون لاک‌پشت گوش قرمز و لاک‌پشت لاک نرم چینی و حذف این گونه‌ها از طبیعت ایران باشیم.


 
نسخه قابل چاپ
بيشتر
شعار سال ۱۴۰۱ "سال تولید، دانش‌بنیان و اشتغال‌آفرین"