آیکون منو
كوچك يا بزرگ كردن بخش :.
كاراكال
  کاراکال

Carnivora
Canidae
 Caracal caracal (Schreber, 1776)
Caracal
راسته: گوشتخواران
خانواده: گربه سانان

ویژگی های ظاهری: طول بدن 55 تا 90 سانتیمتر، طول دم 22 تا 34 سانتیمتر، ارتفاع بدن 40 تا 50 سانتیمتر و وزن 8 تا 22 کیلوگرم است. نر و ماده هم شکل ولی ماده ها اندکی کوچکتر از نرها هستند. دارای قامت بلند و استخوانی، گوش‌های بزرگ و مثلثی شکل و یک دسته موی سیاه و بلند در نوک آن (تقریبا 6 سانتی متر)، دست و پای بلند، دم متوسط بدون انتهای سیاه رنگ، کف پای پهن، موهای بدن به طور یکنواخت به رنگ قهوه‌ای روشن یا دارچینی است. از معدود گربه سانانی است که هیچ خط و خالی روی بدنش وجود ندارد که احتمالا سازگاری برای زیستن در مناطق کویری است.
کاراکال یکی از 8 گونه گربه سان موجود در کشور است که به عنوان سیاهگوش بیابان نیز نامیده می شود. پراکنش این گونه محدود به آفریقا و آسیا می باشد.در قزاقستان که شمالی ترین نقطه پراکنش آن است به دلیل داشتن زمستانهای سخت، جمعیت آن محدود شده است و در هندوستان که آخرین حد شرقی پراکنش کاراکال می باشد به عنوان یک گونه کمیاب معرفی میشود . این گربه به راحتی رام می شود به طوریکه در زمانهای گذشته مردم هندوستان و ایران این گربه ها را  برای شکار پرندگان وخرگوش ،آهو و روباه تربیت می کردند.

کاراکال به دلیل وجود دسته موهای بلندی که روی گوش خود دارد و حدود 5-4 سانتیمتر بلندی دارد لینکس بیابان نیز نامیده می شود. ولی جثه آن از لینکس کوچکتر است. دو طرف لب بالا ،بالای چشمها و پشت گوشها سیاه رنگ است.موهای پشت انبوه ،کوتاه و به رنگ زرد شنی متمایل به قرمز تا دارچینی متمایل به قهوه ای با هاله ای سیاه رنگ می باشد. زیر بدن،چانه و گلو سفید است.بالای چشم ها و پشت گوش ها سیاه رنگ است، خط سیاه باریکی از گوشه های دهان به چشم ها امتداد دارد. نمونه های ملانیستیک هم از این گربه گزارش شده است.
این گربه در همه نوع زیستگاه خشک مانند زیستگاههای نیمه بیابانی، جنگل های استپی و خشک زندگی می کند ولی در مناطق کویری و بسیار خشک مانند مناطق مرکزی شبه جزیره عربستان مشاهده نمی شود.کاراکال در ایران در اکثر مناطق بیابانی و استپی مشاهده شده است و در سالهای اخیر رکوردهای تایید شده ای از ثبت این گونه در غرب کشور از جمله استانهای ایلام ،کهگیلویه و بویر احمد و لرستان به دست آمده است.

رژیم غذایی:
کاراکال از پستانداران کوچک مانند انواع جوندگان تا بزرگ به اندازه جبیر،خدنگ،خرگوش،پرندگانی نظیر هوبره،کبک،مارهای سمی و حشرات تغذیه می کند.معمولاً طعمه های کمتر از 5 کیلوگرم را شکار می کند.ولی گاهی قادر به شکار طعمه هایی که اندازه آنها 3-2 بار بزرگتر از جثه خودش است نیز می باشد.در صورت کمبود طعمه طبیعی از دام اهلی نیز تغذیه می کند.

زیستگاه و رفتار شناسی:
کاراکالها مناطقی که شامل پوشش گیاهی خوب و یا مناطق صخره ای که پوششی جهت پناه آنها برای کمین کردن مهیا کند را ترجیح می دهند و گاهی در شکافهای زمین و حفره حیوانات دیگر لانه می سازد .فعالیت کاراکال به شدت متاثر از شکارهایش می باشد به طوریکه اگر از پرندگان شکار کند بیشتر در روز و اگر از جوندگان و سایر موجودات شکار کند غالبا شبگرد است.حیواناتی تکزی بوده که تنها در فصل جفتگیری با یکدیگر دیده می شوند،از سرعت عمل زیادی در شکار برخوردار می باشد بطوریکه پرندگان را با یک جست به شکل مستقیم و به سمت بالا گرفتار می کند و حتی در ظرف مدت کوتاهی چندین پرنده را شکار می کند از جمله این پرندگان می توان کبک ،انواع کوکرها و هوبره را نام برد. در بالا رفتن از درخت مهارت بالایی دارند و برای فرار از دست سگها یا بردن طعمه های خود به بالای درخت مانند پلنگ از درخت بالا می روند.
 
9 زیر گونه مشخص از کاراکال وجود داردکه هفت زیرگونه در آفریقا و 2 زیر گونه در آسیا گزارش شده اند.
بزرگترین جمعیت آفریقایی کاراکال در آفریقای جنوبی (C.c.caracal) و نامیبیا(C.c.damaransis) زندگی می کند و در آسیا زیر گونه ترکمنستانی کاراکال(C.c.michaelis) و زیرگونه جنوب غرب آسیا(C.c.schmitzi)شرقی ترین حد پراکنش کاراکال هستند که فراوانی آنها کمتر از جمعیت آفریقایی کاراکال می باشد.
زیرگونه ای که در ایران وجود دارد به احتمال زیاد از زیر گونه جنوب غرب آسیا schmitzi می باشد و اینکه کاراکالهای بخشهای شمالی تر ایران از زیر گونه  michaelis می باشند یا نه نمی توان به درستی اظهار نظر کرد، تعیین دقیق زیر گونه کاراکال در ایران نیاز به مطالعات مولکولی در این خصوص می باشد.

وضعیت گونه در ایران و تهدیدات:
در ایران به دلیل کمبود اطلاعات جمعیت شناختی نمی توان به طور دقیق در مورد وضعیت این گونه اظهار نظر کرد، ولی آنچه مسلم است با توجه به تخریب زیستگاه ، وجود ناامنی در زیستگاهها ، تصادفات جاده ای و کمبود طعمه این گونه همانند بسیاری از گونه های حیات وحش کشور از وضعیت مطلوبی برخوردار نمی باشد.
با توجه به اطلاعات موجود در دفتر تنوع زیستی و حیات وحش از سال 1386 لغایت 1392،77 درصد علت مرگ و میر این گونه به علت تصادفات جاده ای و 23 درصد علت تلفات این گونه، سگ گله گزارش شده است ،این آمارها نشان می دهند از تهدیدات عمده کاراکال در کشور تخریب زیستگاه، ایجاد و توسعه جاده های دسترسی است که متاسفانه برخی از جاده ها از داخل مناطق حفاظت شده و زیستگاههای حیات وحش عبور می کنند که بدون شک این جاده ها تهدید جدی برای بقای نسل بسیاری از گونه های با ارزش می باشند. همچنین در برخی مناطق عمدتاً به دلیل کاهش طعمه طبیعی و یا ورود انسان به زیستگاههای گونه بواسطه جاده های دسترسی، حیوان به جوامع انسانی نزدیک شده و به دامهای اهلی حمله می کند که از اینرو بسیاری از این گونه های کمیاب در معرض مشاهده،آسیب و شکار قرار می گیرند. مانند اتفاق ناگواری که برای این گونه در بادرود اصفهان افتاد و حیوان از ترس سگ گله به بالای درخت پناه برده بود که نهایتاً توسط سگ گله شکار شد. کاراکال به سبب اینکه جانوری بسیار محطاط و مخفی کار است نسبت به حضور انسان بسیار حساس است و ممکن است در صورت احساس خطر از جانب انسان تا چند روز از مخفی گاهش خارج نشود و از لحاظ غذا دچار کمبود شود.
 متاسفانه فقدان آموزش وآگاهی جوامع محلی از اهمیت این گونه و بسیاری از گونه های دیگر که عموماً در راس هرم غذایی قرار دارند تهدید جدی و چالشی پیش روی بسیاری از گونه های کمیاب به شمار می رود از اینرو آموزش و فرهنگ سازی عمومی در حوزه محیط زیست و تنوع زیستی یکی از اقدامات اساسی در جهت کاهش تهدیدات حیات وحش به شمار می رود.

وضعیت حفاظتی : جمعیت آسیایی کاراکال در ضمیمه І  CITESو جمعیت آفریقایی کاراکال در ضمیمه П CITES قرار دارد.
این گونه در فهرست سرخ IUCN،گونه ای با درجه نگرانی کم((LCشناخته می شود و از نظر سازمان حفاظت محیط زیست ایران،گونه ای حمایت شده به حساب می آید. بهای یک قلاده کاراکال از لحاظ مطالبه ضرر و زیان در قانون  100 میلیون ریال تعیین شده است .


 
* * * حمایت از کالای ایرانی * * *