تالاب شادگان

  معرفی تالاب شادگان

تالاب شادگان (با مساحت 537700 هکتار) یک سیستم زیست محیطی وسیع متشکل از تالابهای شیرین و شور، به علاوه خلیج جزر و مدی خور موسی و جزایر آن است. تالاب در پایین دست حوضه رودخانه جراحی بین شهرهای شادگان، آبادان و ماهشهر در استان خوزستان قرار داشته و در سمت پائین دست، به خلیج فارس می پیوندد.

تالاب شادگان بزرگترین رامسر سایت ایران بوده که در سال 1975 (1354) به ثبت رسیده  و به عنوان یک تالاب مهم بین المللی شناخته شده، از تنوع زیستی غنی ای برخوردار می باشد. در مطالعات سال 1381 ،17 جامعه اصلی گیاهی متشکل از 110 گونه گیاهی در محدوده تالاب (شامل جزایر خور موسی)  شناسایی شده اند. همچنین این تالاب به دلیل تنوع جانوری اش از نظر بین المللی بسیار معروف و با اهمیت است و تا کنون حدود 311 گونه جانوری در حاشیه این تالاب شناسائی شده است.

 

از ویژگیهای مهم و بی نظیر تالاب شادگان می توان به مقیاس بزرگ، طبیعی بودن، تنوع زیستگاهی، و نقشی که در تامین معاش ساکنین محلی ایفا می نماید اشاره نمود. سه شهر بزرگ شادگان، آبادان و ماهشهر در حاشیه این تالاب قرار گرفته و تعدادی روستا نیز در مجاورت آن قرار دارند و دو روستا نیز در داخل این تالاب قرار گرفته اند. جمعیت شهر شادگان و روستاهای اطراف از نظر تاریخی برای تامین معاش وابسته به تالاب هستند. بخش عمده جمعیت این شهرها و روستاها عرب هستند که به کشت محصولات کشاورزی و خرما و دامداری به عنوان منابع اصلی اشتغال و تامین درآمد می پردازند. دامداری (گاومیش)، ماهیگیری، شکار پرنده، نی بری  و برداشت علوفه منافعی هستند که از این تالاب نصیب مردم می شود.

 

از مهمترین تهدیدات این تالاب می توان به جریانات ورودی زهکش ها، آلودگی آب، کاهش جریانهای سیلابی، تغییرات اقلیمی/ خشکسالی طولانی مدت، معرفی گونه های غیربومی، نشت مواد نفتی از لوله­ها و اختلال و ایجاد مزاحمت برای حیات وحش اشاره نمود.


  برنامه مدیریت جامع تالاب شادگان

تالاب شادگان از اواخر سال 1386 بعنوان اولین سایت تکرار طرح حفاظت از تالابهای ایران انتخاب گردید و با توجه به پتانسیل موجود از لحاظ فنی و مشارکت ذینفعان در اواسط سال 1388 بعنوان سومین سایت نمونه طرح مورد توجه و پیگیری قرار گرفت.

 بر همین اساس طرح حفاظت از تالابهای ایران در نظر دارد تا مطابق با این فرایند و با استفاده از تجارب بدست آمده در سایتهای اصلی (تالاب پریشان و دریاچه ارومیه)، و با همکاری کلیه ارگانهای ذیربط، سازمانهای غیردولتی و جوامع محلی، نسبت به تدوین برنامه مدیریت جامع تالاب شادگان اقدام نموده است و عملیاتی نمودن آن را در دستور کار خود قرار داده است. اولین پیش نویس برنامه در پی برگزاری یک کارگاه دو روزه با حضور ذینفعان مختلف تالاب شادگان تحت عنوان "کارگاه آغازین طرح حفاظت از تالابهای ایران در تالاب شادگان" در 10 و 11 آذرماه سال 1387 و با بهره­گیری از نتایج مطالعات قبلی انجام شده در تالاب شادگان بویژه "مطالعات مدیریت اکوسیستمی تالاب شادگان – 1381" تهیه شد و بین کلیه گروههای ذیربط و صاحب­نظران توزیع شد. با دریافت اظهار نظرهای گروههای ذیربط، کارگاه مشورتی دیگری در  26 خردادماه 1388 برگزار شد که دستاوردهای آن در مهر ماه 1388 برای اطلاع و اظهار نظر در اختیار نمایندگان گروههای ذیربط قرار گرفت و بالاخره با دریافت اظهار نظرهای مکتوب آخرین ویرایش برنامه به شکل حاضر تهیه و پس از ارائه در کارگاه 17 اسفند ماه 1388 با تغییراتی جزیی به تایید حاضران رسید.

این نسخه تایید شده برای تصویب و تنفید به کارگروه آب و کشاورزی در شورای برنامه ریزی استان و در صورت ضرورت به دیگر نهادهای ذیصلاح ارسال خواهد شد و همزمان گروههای کارشناسی، نقشه­های پهنه­بندی و آئین نامه بهره برداری از منابع تالاب و نیز برنامه پایش تالاب و مدیریت آنرا تهیه و به صورت پیوستهای برنامه به آن منضم خواهند کرد.

در خاتمه لازم است از کلیه فعالیتها و مشارکت ذینفعان مختلف و جوامع محلی تشکر وقدردانی نماید و انشاءا... با تقویت وتوسعه همکاریهای فیمابین و بکارگیری مبانی مدیریت زیست بومی و توسعه پایدار، زمینه مناسب جهت حفاظت و بهره­برداری معقول وپایدار از اکوسیستم ارزشمند تالاب شادگان و بویژه کارکردهای مختلف آن در سطوح محلی ، ملی و بین المللی فراهم گردد.