پایش و کنترل آلودگی :

در جهت پایش صنایع و کنترل خروجی منابع آلاینده سازمان محیط زیست دارای آزمایشگاههای مجهزی در بخشهای مختلف شیمی آب ، فلزات سنگین ، میکروبیولوژیکی ، هواو... می باشد .

علاوه بر تجهیزات مذکور سازمان نسبت به انتخاب آزمایشگاه های معتمد مورد تایید ادارات کل در هر استان نیز اقدام نموده است . این آزمایشگاه ها می توانند آزمایش های مورد نیاز سازمان یا متقاضی را انجام دهند .

 مجوز این مراکز  یکساله بوده و در صورت تایید مجدد آنها توسط سازمان قابل تمدید می باشد.

پایش و کنترل آلودگی درصنایع به دوصورت امکان پذیراست  :

1) پایش و کنترل توسط صاحب صنعت (خوداظهاری )[1]:

خود اظهاری نگاهی نوبه پایش منابع آلودگی است . در این روش مسئولین واحد موظف می شوند تا وضعیت آلودگی خود را به سازمان محیط زیست گزارش کنند ، لذا حجم قابل توجهی از فعالیتها غیر حاکمیتی از دوش سازمان برداشته شده و به صاحبان صنایع ودیگر مجریان فعالیتهای جامعه منتقل می شود و علاوه برآن فرهنگ محیط زیست و حساسیت نسبت به حفظ آن در سایر بخشهای جامعه گسترش می باید . خود اظهاری خود شاخصی از توسعه یافتگی است که کنترل از بیرون را به خود کنترلی تبدیل می کند .

2) پایش و کنترل توسط سازمان حفاظت محیط زیست :

هر زمان که لازم تشخیص داده شود سازمان در جهت نظارت بر انجام تعهدات اخذ شده ، از صنایع بازدید به عمل آورده و در صورت بروز تخلف براساس قوانین و مقررات زیست محیطی برخورد خواهد نمود. در این زمینه مسئولان و صاحبان صنایع موظف هستند در صورت درخواست بازرسان محیط زیست  اطلاعات و مدارک مورد نیاز را دراختیار قرار دهند . در صورت وجود تخلف و یا بروز آلودگی سازمان به واحد آلاینده اخطار داده و مهلتی جهت رفع آلودگی تعیین می کند . چنانچه واحد در مهلت مقرر نسبت به رفع آلودگی اقدام ننمایداز ابزارهای قانونی از جمله قوانین جرایم زیست محیطی و...استفاده و در صورت عدم توجه ازفعالیت واحد جلوگیری به عمل خواهدآمد .

لازم به ذکر است از فعالیت واحدهای آلاینده ای که دارای خطرات فوری برای محیط زیست باشند با دستور رئیس سازمان و بدون رعایت تشریفات مندرج  در قانون ممانعت به عمل خواهد آمد[2].

--- آئین نامه اجرایی مندرج ماده 104 و ماده 134 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی اجتماعی فرهنگی

--- قانون تجميع عوارض

       [2]- ماده 11 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست